اثبات علم دینی برای تبیین امر به معروف در دانشگاه ها

حجت الاسلام مهدی ایمانی مقدم، رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه فردوسی در گفت و گو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به اینکه در نگاه اسلام، علم ذاتاً مقدس است، اظهار کرد: علم، کشف هستی است و هستی در معنای مطلق خود، همان خدای متعال است. خداوند هستی مطلق یا واجب الوجود است و علم، شناخت خود هستی یا شناخت آیت ها و نشانه های هستی است و اگر این شناخت در علوم دانشگاهی باشد، شناخت افعال خدا و اگر در علوم حوزوی باشد، شناخت گفتار خدا خواهد بود.

وی افزود: بنابراین در نگاه اسلام، دانش زمانی قداست دارد که به خدا و از خدا منتهی شود، یعنی دارای مبدأ و معاد باشد و تفاوتی ندارد که در حوزه باشد یا در دانشگاه. علم ذاتاً مقدس است و با این نگاه، همه لوازم علم آموزی نیز باید در راستای رسیدن به خدا باشد. این قداست به لوازم علم از جمله مکان علم آموزی، زمان علم آموزی، چگونگی علم آموزی و ابزار علم آموزی سرایت می کند و همه این ها باید نگاه توحیدی و رنگ توحیدی داشته باشند.

رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه فردوسی با تأکید بر اینکه در مقابل این نگاه، نگاه سکولار به علم قرار دارد، تصریح کرد: علم سکولار، عالم را نه به عنوان مخلوق خدا، بلکه به عنوان پدیده ای منقطع از مبدأ و معاد ملاحظه می کند. در این نگاه، علم ابزاری برای سودآوری دنیوی و مادی است و لذا هیچ گونه ارزش های معنوی، الهی و اخلاقی در علم معنا ندارد و این نگاه به لوازم علمی نیز تسری پیدا می کند، بنابراین اگر بخواهیم بحث امر به معروف را در دانشگاه به صورت مبنایی حل و تبیین کنیم، نخست باید به صورت عالمانه مسئله علم دینی، اثبات علم دینی و ابطال علم سکولار مورد نظر باشد.

ایمانی مقدم بیان کرد: در نگاه توحیدی به علم، حوزه اختیار انسان ها در چارچوب اراده، اختیار و حکم خدا قرار دارد و مسئله عفاف و حجاب به عنوان حکم خدا مورد توجه قرار می گیرد، اما نگاه دیگری نیز وجود دارد که نگاه روشی است و با نگاه به روش های ارتقای علم آموزی در دانشگاه سروکار دارد. تقریباً مسئله پوشش در دانشگاه ها و دوری از نماد لودگی و بی توجهی به مظاهر اخلاقی پوشش در دانشگاه های دنیا در همه دانشگاه ها حل شده است. تمام دانشگاه ها با قاطعیت تمام و به روش های مختلف مانع هرگونه ورود نمادهای لودگی اخلاقی و به هم پاشیدگی ذهنی در دانشگاه می شوند.

وی با بیان اینکه برای نمونه برخی دانشگاه ها با استفاده از دوربین های مداربسته به مدیریت رفتار دانشگاهیان می پردازند و افراد خاطی را با جریمه مجازات می کنند، اظهار کرد: برخی دانشگاه ها از ظرفیت استادان استفاده می کنند؛ مثلاً در هر خوابگاهی استادی با خانواده خود مستقر است و منش و نظارت استاد، عامل بازدارنده رفتارهای هنجارشکنانه است، غرض این که در دانشگاه ها ما نیز اگر بخواهیم به آن ارتقای علمی برسیم، لازم است حسب فرهنگ کشور خودمان از ورود مظاهر لودگی جلوگیری کنیم.

رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: باید همان تعبیر قرآنی معروف را مطالبه کنیم، یعنی آنچه عرف بالخیر و الحق و شایسته محیط های علمی است را با جدیت بخواهیم و مانع مظاهر بی اخلاقی و کاهش بهره وری علم و علم آموزی در دانشگاه شویم که با این دو مبنا، مسئله امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یک ضرورت عقلی در دانشگاه قابل تبیین و پیگیری است. باید توجه داشت که در جامعه به واسطه اینکه در یک جنگ پنجاه ساله با استکبار جهانی هستیم و استکبار جهانی نیز دریافته که ماهیت اسلامی، هویت نظام ماست و آسیب زدن به آن هویت اسلامی می تواند به اهداف او در آسیب زدن به نظام جمهوری اسلامی کمک کند.

ایمانی مقدم با اشاره به اینکه دشمن به روش های مختلف و با هزاران شبکه و کانال در فضای مجازی و ماهواره ای و همچنین با تربیت و تقویت جریان غرب گرا و غرب زده سعی کرده است مسئله هنجارهای اخلاقی را در کشور متلاطم کند و به صورت گسل های اجتماعی درآورد، بیان کرد: در کشورهای دیگر این مسئله وجود ندارد. بنده حسب تجربه ای که در سفرهای مختلف تبلیغی به کشورهای مختلف داشته ام، شاهد بوده ام که مثلاً گاه پس از یک سال وضعیت فرهنگی بسیار ثابت بود و مردم و نخبگان نیز بر این تثبیت وضعیت فرهنگی تأکید داشتند.

وی اظهار کرد: اما در کشور ما به واسطه همین تلاطم ها، فشارها، تحریم ها و شبیخون های فرهنگی مسئله تا حدودی از حالت منطقی خود خارج شده و به صورت احساسی پیگیری می شود.مسئله جنسیت مربوط به زندگی شخصی افراد بوده و این یک نکته بسیار مهم است که مسئله جنسیت مربوط به حوزه زندگی شخصی افراد است و در حوزه زندگی، تعاملات و کنش و واکنش های اجتماعی و مسئله انسانیت باید محور قرار بگیرد. انسان در محیط شخصی خود و به اقتضای زندگی فردی و نقش هایی که دارد، پوشش هایش نیز متفاوت می شود.

در فضای اجتماعی انسانیت مقدم بر جنسیت است

رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه فردوسی با بیان اینکه وقتی فردی وارد فضای اجتماعی شد، انسانیت او اولویت پیدا می کند، تصریح کرد: هر چیزی که جنسیت را بر انسانیت غلبه دهد، مانع یک زندگی اجتماعی سالم است، لذا منطق اسلام، منطقی بسیار روشن و مبرهن است. آیه شریفه «ذلک أدنی أن یعرفن»؛ (احزاب، 59) بیانگر این مسئله است که حجاب برای این است که آن چیزهایی که مانع حضور اجتماعی سالم هستند، برداشته شود و این حضور سالم به انسان عطا شود. قرآن نیز در فلسفه حجاب همین را ذکر می کند. در واقع دانشجو وقتی وارد دانشگاه می شود، نباید به عنوان یک جنسیت وارد شود و آنچه جنسیت او را مبرز می کند و تفوق می دهد، مانع حضور اجتماعی سالم اوست.

ایمانی مقدم ادامه داد: با همین منطق استادان نگهبانان عالم فضای مقدس دانش و دانشگاه هستند و این مسئله باید همواره در فضای گفت وگو مطرح باشد. استادان باید با جدیت مسئله صیانت از دانشگاه را پاسداری کنند، البته فضای گفت وگو، اقناع و تبیین این مباحث یک بحث است، اما نباید گفت وگو به گونه ای باشد که در پس آزادی افراطی قرار بگیرد، یعنی این مسئله، مسئله ای عقلی، اجماعی و قانونی است و اداره دانشگاه باید پیش از هر چیزی بر رعایت قانون و شأن دانشگاه تأکید داشته باشد که این تشتت در مدیریت های دانشگاه و اعمال سلیقه های شخصی یکی از عوامل عدم اجرای درست این مقررات و این اصل عقلی و شرعی است.

وی با تأکید بر اینکه وظیفه اصلی نهاد نمایندگی رهبری در دانشگا ها وظیفه ترغیب و تشویق سازوکارهای قانونی موجود در دانشگاه برای انجام وظیفه قانونی است، تصریح کرد: در دانشگاه ظرفیت های فراوانی داریم، مثلاً  گروه های معارف و استادان معارف که وظیفه تبیین این مسائل را در کلاس های درس دارند، ظرفیت کمیته عفاف و حجاب دانشگاه که تعداد زیادی از استادان مؤمن و متعهد در آن عضو هستند و وظیفه سیاست گذاری در حوزه امر به معروف و نهی از منکر را دارند، شورای فرهنگی که برنامه های متنوع فرهنگی را برنامه ریزی می کند و مبلغینی که در خوابگاه ها وظیفه تبلیغ دارند، همچنین ائمه جماعات و دفاتر هم اندیشی استادان و نخبگان که فضای گفت وگو در بین استادان را ایجاد می کنند.

رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه فردوسی گفت: نهاد نمایندگی می کوشد این ظرفیت های موجود را به سمت حل و پیدا کردن مسئله سمت و سو دهد و ایجاد انگیزه کند. گفته می شود که دانشگاه از جامعه جدا نیست و در نتیجه توجیه می کنند که اگر ما آسیب هایی در حوزه حجاب در جامعه داریم، ورودش به دانشگاه هم طبیعی و بی اشکال است، این یک مغلطه است و چون بنا بر حدیث العلم سلطان قرار است دانشگاه راهبر باشد نه پیرو، بناست دانشگاه درست و غلط را تشخیص دهد و به جامعه تبیین کند، نه اینکه منفعلانه آسیب های موجود در جامعه را در درون خودش وارد کند.

امر به معروف عقلانی و عقلایی است

ایمانی مقدم تأکید کرد: مسئله امر به معروف یک اصل عقلی و عقلایی است، یعنی هم ادله عقلی فراوان بر آن وجود دارد و هم سیره عقلا در دنیا بر همین است و باید فارغ از سلیقه های شخصی و گاهی اوقات جناحی برای کسب رأی و برای اهداف دیگر، فرهنگ و مؤلفه های تمدنی مکتب اسلام را زیر سوال نبریم و مخدوش نکنیم و به این مسئله باید بسیار منطقی و عقلایی نگاه کرد. باید بپذیریم که در مدینه فاضله نیستیم و شاید یک درصد بسیار اندک از دانشجویان افرادی هستند که به صورت شرایط و محیطی شأن دانشجو بودن و زندگی دانشجویی را ندارند و رعایت نمی کنند که دانشگاه برای آن یک درصد باید برنامه داشته باشد.

وی با اشاره به اینکه امکان پذیر نیست که دانشگاه به بهانه آزادی و فرهیختگی نهاد دانشگاه برای این جمعیت اندکی که دچار آسیب های فراوان هستند و سعی می کنند آسیب ها را وارد دانشگاه کنند، برنامه نداشته باشد، گفت: حتماً باید در گام اول نگاه اقناع و در گام دوم برخورد قاطع را داشته باشد وگرنه این آسیب ها کم کم عادی و هنجارشکنی و قبح زدایی می شود.

رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه فردوسی افزود: ارسال پیامک برای افرادی که پوشش مناسب فضای دانشگاه را رعایت نمی کنند، در چند مرحله انجام می شود. در مرحله اول باید حالت تبشیری داشته باشد، بدون اینکه استرس روانی یا بار حقوقی را متوجه فرد کند و فقط او را به لوازم حضور دانشگاهی متوجه کند، در پیامک دوم، مصداقی تر اشتباه او را تبیین کند، پیامک سوم همین طور و در بار چهارم، یکی از استادان دانشکده وارد و این موجب می شود تعداد این افراد بسیار کاهش پیدا کند و شاید به تعداد انگشتان دست در هر دانشکده باشند که استاد با او صحبت و وی را متوجه رفتار اشتباهش در فضای علمی کند.

ایمانی مقدم گفت: در نهایت تعداد بسیار اندکی برای برخورد قاطع به کمیته انضباطی معرفی شوند که این برخورد هم آزمایش شده است، هم منطقی و هم مبتنی بر اصول قرآنی امر به معروف و نهی از منکر است. حتی وزیر علوم نیز این را در جلساتی تأکید کرده اند. به نظر می رسد که باید این مباحث تا حدودی از حالت سلیقه ای خارج و به صورت قانونی توسط مراجع خاص مطالبه شود تا بتوانیم فضای علمی و اخلاقی را در دانشگاه حاکم کنیم.

انتهای پیام